de kracht van stilte

stilteZoals ik reeds aankondigde in zicht op de Leie en zoektocht naar de stilte nam ik op zondag 21 februari in de Leiezaal van het gemeentehuis van Sint-Martens-Latem deel aan een bijzonder experiment over/ met/ in stilte waar muziek (Stefanie Troffaes, traverso muzikante), ruimte (Tom Callebaut, interieurarchitect), woord (Kristien Bonneure, schrijfster) en beeld (Brody Neuenschwander, kalligraaf-kunstenaar) elkaar ontmoetten.

Dat de stoelen niet klassiek stonden opgesteld kon je reeds lezen in het bericht zicht op de Leie. We keken met zijn allen richting de Leie toen we – de helft van het publiek – vriendelijk werden uitgenodigd om onze stoel een halve slag te draaien. De overige helft van de bezoekers werd aan ons zicht onttrokken door twee witte schuifdeuren die voor onze neus in stilte dicht schoven. Geen oogcontact met de mensen die aan de andere kant van de deur zaten. Aan beide zijden keken wij als het ware naar een wit canvas dat wachtte om beschilderd te worden. Geen prikkels om de stilte te verstoren.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Stefanie Troffaes

Een slanke gestalte in een zwart kleed met kanten mouwen verscheen boven de deuren. Ademloos luisterden wij hoe de traverso muzikante Stefanie Troffaes met ons communiceerde. Mijn aandacht ging uiteraard naar de muziek maar ook naar de stiltepauzes. Muzikale stilte … Ons respect drukten wij uit in een denkbeeldig applaus.

Tom Callebaut, interieurarchitect, oprichter van tc-plus,  pionier in Vlaanderen in herbestemming van religieus erfgoed (cfr. Kapel van de ontluiking) en in het ontwerpen van stilte- en genereuze plekken nam ons vervolgens op sleeptouw op zoek naar de kracht van stilte. Ik hing aan zijn lippen, niet in het minst door zijn gevoel voor humor waarmee hij het publiek deed stilstaan bij de ruimtelijke variant van stilte: leegte. Hij inspireerde mij o.m. voor

wanneer
een spatie
een kier wordt
en steeds groter ontstaat
ruimte

ruimte
een plek
om te ontladen
en stilte kan worden
geboren

Bij de start van de volgende etappe – de deuren stonden ondertussen wagenwijd open – werden we uitgenodigd om onze stoel een kwart slag naar echts te draaien om te luisteren naar de gastvrouw en tevens bijzondere gaste: Kristien Bonneure.

Ik ken de stem van Kristien als VRT-journaliste en als gastvrouw op de trefdag voor stiltemakers tijdens de Waerbeke Conferentie, die in 2014 plaatsvond in het Concertgebouw te Brugge. Naast journaliste is Kristien ook stilte-auteur. Haar boek Stil-Leven (uitgegeven door Lannoo) is een belangrijk naslagwerk voor wie op zoek is naar stilte. Maar ook als columniste en op haar blog deelt zij haar zoektocht naar stilte die ik met interesse volg. Ik denk hierbij onder meer aan een artikel over Stilte en Liefde  en over tijd en geld voor stilte

Kristien – zo ervaar ik haar althans in de berichten op haar blog – houdt geen blad voor de mond als het over haar beleving van geluid en stilte gaat. Het verwonderde mij dan ook niet dat zij zondag een lans brak voor de zondagse rust en aandacht vroeg voor het samen stil zijn. Zij verklapte ook haar West-Vlaamse roots door het – hoofdzakelijk Oost-Vlaams – publiek een West-Vlaamse synoniem aan te reiken voor geluid: LEVEN. 

Zij opende onze ogen toen zij het had over
stilte tussen de noten van de muziek van Stefanie,
stilte tussen de woorden uitgesproken door Tom,
stilte tussen de lijnen en tekens van het werk van Brody,
stilte tussen de woorden in de gedichten aan de muur.
Zelf zette zij deurtjes op een kier toen zij het had over opmerkzaam zijn = beschikbaar zijn = open zijn.

Toen belichtte zij de vruchtbaarheid van pauzes. Zij gebruikte de natuur als metafoor. De natuur last pauzes in: op braakliggende grond is er ondergronds van alles aan het kiemen.  Staan wij ooit stil bij wat er bij ons kan ontkiemen wanneer wij dagelijkse één of meerdere pauzes toepassen?

Verrassend voor mij was dat zij in haar zoektocht naar stilte recent is gestart met een dagelijks ritueel: minstens één elfje per dag schrijven… Nog groter werd mijn verbazing toen zij aan het publiek haar inspiratiebron prijs gaf. Zij keek in mijn richting – wij hadden een uur eerder voor het eerst een persoonlijk gesprek – en ik kon niet anders dan – met blozende wangen – even wuiven.  Was ik verrast, er wachtte de bezoekers nog een grotere verrassing.  We hadden bij aankomst papier en schrijfgerief gekregen en werden door Kristien uitgenodigd om – in stilte – minstens één elfje te schrijven over de kracht van stilte.  Mijn respect Kristien voor beide verrassingen.

Een laatste keer dienden we onze stoelen een halve slag te draaien want Brody Neuenschwander (kalligraaf-kunstenaar) had nog een experiment voor ons in petto.  Op een groot wit doorzichtig doek schilderde hij letters in kalligrafie, de ene zijde met zwarte inkt, de andere zijde met blauwe inkt.  Ik zat heel dichtbij het doek en volgde de penseelstreken met ingehouden adem. Het was muisstil en ik kon het penseel als een ballerina horen glijden over het zachte doek, terwijl Brody zijn penseel met grote uithalen op en neer liet dansen en reverences maken. Nooit eerder heb ik met zoveel aandacht de bewegingen van een penseel gevolgd. Het nam mij zowel visueel als auditief mee want de stilte en de bewegingen klonken mij als muziek in de oren.

Voor de receptie begon mochten we onze elfjes ophangen aan de vensters in de erker.  Twee van mijn elfjes hangen tussen de andere elfjes.

#053/366-©vivapo

erker
vooruitgeschoven stelling
leger stilte lovers
zicht op de Leie
rumoer

kracht
van stilte
met bewuste aandacht
tijd op een kier
zetten

Tijdens de receptie was de stilte ver zoek maar de contacten intens. Er werd gepraat én naar elkaar geluisterd. De boodschap van Kristien was niet in dovemansoren gevallen.

Door de verwijzing van Kristien spraken een aantal deelnemers mij spontaan aan over #366 elfjes en luisterden naar mijn verhaal achter het Schrijfnest en achter de groep 366 elfjes in 2016.

Na afloop signeerde Kristien Bonneure haar boek  Stil-Leven met het elfje dat zij had geschreven en dat ondertussen een plek had gekregen tussen alle andere elfjes.  Ik ben ontzettend benieuwd om dit elfje te lezen. Dat kan niet onmiddellijk want … ik liet het boek na afloop dààr achter.  Kristien zorgde er ondertussen voor dat het in goede handen  – die van Sabine Pauwaert – terecht kwam … waarvoor van harte dank!

Van harte, Viviane Van Pottelberghe – 22 februari 2016

(bron eerste afbeelding: Cultuurraad Sint-Martens-Latem)
(bron foto’s: Marc Ghyoot en vivapo)

 

8 gedachten over “de kracht van stilte

  1. Je beschrijving maakt dat ik me er (bijna) bij voel. Dat moet toch echt een heel bijzondere ervaring geweest zijn. De foto’s erbij geven de sfeer weer. En dan die grote vensters met zicht op de Leie. Doorheen jouw beschrijving komt de geur van de verf van Brody tot bij mij. Dank je om me hiervan te laten meegenieten Viviane!

  2. Prachtig verhaal over stilte, bijzondere ervaringen en synchroniciteit….

    Mooi Viviane, ik geniet mee…

    Nicole

  3. Dank voor je mooie omschrijvingen van alles wat er daar gebeurde, zo’n vloeiend verslag. Een lans breken voor de stilte, daar hou ik van!

Reacties zijn gesloten.